Deneme sonucunu puan değil, bir sonraki çalışma için karar aracı olarak kullan.

Deneme biter bitmez hangi bölümde zaman kaybettiğini, dikkatin ne zaman düştüğünü ve hangi sorulara gereğinden fazla döndüğünü kısa notlarla kaydet. Cevap anahtarını gördükten sonra insan zihni sınav anındaki kararsızlığı unutabilir. Bu nedenle davranış notu sonuç kontrolünden önce alınmalıdır.

Sonra ders bazında doğru, yanlış, boş ve kullanılan süreyi yaz. TYT’de toplam sürenin hangi derslere dağıldığı önemlidir. Bir derste doğruluk yüksek olduğu hâlde diğer derslere süre kalmıyorsa sorun bilgi değil sınav sırası veya soru bırakma kararı olabilir. AYT’de ise konu yoğunluğu daha belirleyici olduğu için yanlışların hangi alt başlıkta toplandığı ayrıca görülmelidir.

Tek sonuç yerine eğilim kullan

Bir deneme kolay veya zor olabilir; öğrencinin uykusu, ortamı ve kaygısı da sonucu etkiler. Bu yüzden son beş denemenin ortalaması daha sağlıklı bir referanstır. Net çizgisinin yanında doğruluk yüzdesi ve tamamlanan soru sayısını da karşılaştır. Net düşerken doğruluk artmışsa öğrenci kontrollü fakat yavaş çözmüş olabilir. Net artarken dikkat hatası çoğalmışsa gelişim kırılgan olabilir.

Yanlış sorunun çözümünü okumak tek başına analiz değildir. Hatanın nedenini belirlemek gerekir. Bilgi eksikliği yaşayan öğrenci konu özeti ve temel soruya dönmelidir. İşlem hatasında çözüm basamaklarını açık yazmak; dikkat hatasında soru kökündeki koşulları işaretlemek; süre probleminde ise zaman sınırlı mini setler uygulamak daha etkili olur.

• Bilgi eksikliği: Kural, formül veya kavram hatırlanmıyor.
• İşlem hatası: Yöntem doğru fakat hesaplama veya işaret hatalı.
• Dikkat hatası: “Değildir”, birim, şekil veya verilen koşul atlanıyor.
• Süre yönetimi: Soru yapılabilecek durumdayken zaman kalmıyor.
• Soruyu yanlış anlama: İstenen sonuç farklı yorumlanıyor.

Boş sorular da ikiye ayrılmalıdır: hiç öğrenilmemiş konu ve sınav anında yetişmeyen ya da kararsız kalınan soru. İlkinde konu çalışması gerekir; ikincisinde sıralama, tur tekniği ve zaman yönetimi ele alınmalıdır.

Denemedeki bütün eksikleri aynı hafta kapatmaya çalışmak yeni programı bozar. En fazla puan kaybettiren ve tekrar eden iki alanı seç. Her alan için bir tekrar görevi, bir soru seti ve bir kontrol tarihi belirle. Örneğin “Problemler çalış” yerine “Salı 45 dakika yüzde problemleri özeti, ardından 25 soru; cuma 10 soruluk süreli kontrol” yazmak ölçülebilir bir görevdir.

Yanlış yaptığın soruyu ertesi gün çözebilmek öğrenmenin kalıcı olduğunu göstermez. Aynı kazanımı farklı kaynakta üç–yedi gün sonra yeniden dene. Tekrar yanlış çıkarsa konu çalışma sırasına geri alınmalıdır. Doğru çıkarsa soru yanlış defterinde “kontrol edildi” olarak işaretlenebilir.

Bir sonraki denemeye tek davranış hedefi

Her denemede her şeyi düzeltmeye çalışma. “Türkçeyi 45 dakikada bırakacağım”, “ilk turda üç dakikayı aşan soruyu işaretleyip geçeceğim” veya “Fen bölümünde birimleri kontrol edeceğim” gibi tek davranış hedefi seç. Sonraki analizde bu davranışın uygulanıp uygulanmadığına bak. Böylece denemeler sadece ölçüm değil beceri antrenmanı hâline gelir.

Analizin son satırına üç bilgi yaz: en değerli kazanım, tekrar eden en büyük kayıp ve bir sonraki denemenin davranış hedefi. Bu üç satır haftalar sonra bile gelişimin yönünü anlaşılır kılar.